Sibvansyon pou gazolin an Ayiti: Yon Bonm (gaz) ki prèt pou eksploze?

Sen Domeng- Mèkredi 18 Novanm 2020

Ekri pa Henri Herbard, anilis ekonomik.

Souvan, nou jwenn rapò sou kesyon kriz gazolin lan ki vin pi grav soti Ayiti. Depi tout sa ki te pase nan peyi vwazen an sa fini pa afekte Repiblik Dominikèn tou, li nesesè pou yo prete pi bon atansyon sou sa k`ap pase kounye a nan Pòtoprens. Tèm enstabilite sou lajan Ayisyen kont dola kontinye ap dejenere sou atant nan peyi vwazen an ak efè li fè yo an Repiblik Dominikèn.

Sa fè plis ke 40 lane, Ministè Ekonomi ak Finans, se li ki gen monopòl la nan men li sou kesyon enpòtasyon konbistb nan peyi, e se li tou ki gen dwa fikse pri pou li vann sou mache a.

Diferans ki gen avèk peyi Repiblik Dominikèn kote pri gaz yo fikse chak semèn menm jan ak pri entènasyonal yo pa rapò tip chanjman yo, epoutan an Ayiti, yo sèlman fikse pri yo yon sèl kou, pou BMPAD pri yo etabli yon fason ki gen pou wè ak « Politik » a atravè yon sibvansyon. « Fiksasyon » de pri sa yo vann gaz la, ki byen piyay pa rapò pri gaz la ta dwe koute tout bon an, se sa ki kreye yon veritab tèt chaje sou mache a.

Jan ekonomis ki gen anpil renome Kesner Pharel la te note sa, “sibvansyon leta pou petwòl la koze anpil pèt finansye ki trè sistansyèl pou Gouvènman an”; sa fè plis presyon sou mache a nan kesyon echanj etranje yo, ki vinn, fè gaz enpòte a pi chè, tankou yon espiral dyabolik ki menase ak mete fen nan sante ki frajil nan ekonomi Ayiti an, peyi ki pi pòv nan Amerik yo.

Jiskaprezan, Gouvènman ayisyen an pa koute sijesyon Fon Monetè Entènasyonal (FMI) pou fè pri gazolin transparan, epi fini avèk mòd rezèvwa sibvansyon gaz epi pri a ki chè.

Se dènye fwa lè onètete nan pri gazolin nan te anonse pa eliminasyon sibvansyon, grèv, revòlt ak lanmò nan prensipal vil yo nan peyi vwazen an ki fòse gouvènman an ranvèse desizyon sa a, ki plis agrave enstabilite tradisyonèl nan politik ayisyen an.

Nan fason sa a, Tèm gazolin yo kontribye nan epizòd chak fwa gen ratman gazolin: lè pa gen ratman gaz pou trafik, ou mèt kwè ap gen mankman lwil oliv, ak ekonomi peyi a fèmen akòz li pa kapab jenere elektrisite.

Se poutèt sa li fasil pou n` dirije n` a konpayi sektè prive kòm otè ki responsab pwoblèm sa yo oswa mankman gazolin nan, pandan sitwayen yo kwè ke konpayi yo se yo ki gen maj pwoblèm sa yo, kote an reyalite, se yo menm menm ki distribiye yo e ki an chaje pou bay pri a sibvansyon yo, paske yo vann li pou yon pri enferyè fas a vrè pri li ta dwe vann nan.

Li fasil wi, men li vinn fè tankou yon ti jwèt ki trè danjere: Yon bò, mete yon ti dife volan nan manifestasyon popilè yo, epi yon lòt bò, l`ap fini pa pwovoke sòti kèk aktè ki endispansab nan finansman pèvèsite yo nan sistèm sibvansyon aktyèl la.

Jan li mansyone nan etid Bank Devlopman Entè-Ameriken an (BID), « Efè Distribitè Taks sou kesyon Enèji ak eliminasyon sibvansyon enèji nan Amerik Latin ak Karayib la « (2018):  » Gwoup ki gen pi gro revni yo benefisye plis de pri ki ba yo ke gwoup ki gen pi piti revni yo. Sibvansyon enèji yo se yon fason ki trè chè pou pote revni nan kay pòv yo. Nan peyi yo analize, sèvi ak sibvansyon yo ta koute anviwon US $12 yo, pou transfere US $1 nan revni kay yo, plis ke 5 fwa nan sa ki pi pòv. »

Ayiti definitivman rive nan yon pwen figi ki chaje pwoblèm nan nouvo eleksyon yo; li rive nan yon moman verite: Libere ak senserite progresiv de pri gazolin nan, fè chèn enpòtasyon an yon lòt fason, epi retire sibvansyon ki pa dire a. Reta desizyon sa yon lòt fwa ka koz gouvènman ayisyen an prive tout resous fiscal li yo ke yo bezwen pou pwoteje konfwontman kondisyon povwete a toupatou.

Antouka, se yon sitiyasyon ijan ki ka menm eksplozif tou, ki gen yon move ond ki ka souke Repiblik Dominikèn, pou relasyon ant de ekonomi sa yo.

Se konsa, pran anpil prekosyon Repiblik Dominikèn!

Lè ou wè bab vwazen ayisyen ou pral eksploze, mete pa w` la a la tranp, petèt li ka twò ta.

Votre commentaire

Entrez vos coordonnées ci-dessous ou cliquez sur une icône pour vous connecter:

Logo WordPress.com

Vous commentez à l’aide de votre compte WordPress.com. Déconnexion /  Changer )

Photo Google

Vous commentez à l’aide de votre compte Google. Déconnexion /  Changer )

Image Twitter

Vous commentez à l’aide de votre compte Twitter. Déconnexion /  Changer )

Photo Facebook

Vous commentez à l’aide de votre compte Facebook. Déconnexion /  Changer )

Connexion à %s

Créez votre site Web avec WordPress.com
Commencer
%d blogueurs aiment cette page :